Mucizevi Gıdalar
12
Nis

Mucizevi Besinler

Mucizevi besinler insan sağlığı için olağanüstü fayda sağlayan, her derde deva olan besinler olarak tanımlanabilir. İnternet’te onlarca mucizevi besin yazılarına ulaşabilirsiniz. Peki, gerçekten mucizevi besin var mı? Sadece bir besine veya baharata büyük anlamlar yüklemek, diğer besinlerin sağlığa olan etkilerinin az olduğu algısını yaratmaktadır. Ancak doğada yetişen, katkısız ve işlem görmemiş birçok besinin insan sağlığına fayda sağladığı unutulmamalıdır.

Bu besinlerin faydalarını süt ve ürünleri, et ve kuru baklagiller, yumurta, sert kabuklu yemişler, sebze ve meyveler, ekmek ve tahıllar olmak üzere 6 konu başlığı altında detaylandıralım.

Süt ve Ürünleri

Süt ve süt grubu besinleri süte ek olarak yoğurt, peynir, kefir, dondurma gibi sütlü tatlılar ve süt tozu gibi sütten yapılan ürünler olarak sıralayabiliriz. Süt ve ürünleri yüksek kalitede protein, kalsiyum, fosfor, çinko ve B vitaminleri başta olmak üzere birçok besin öğesi için önemli kaynaktır. A, D, E ve K vitaminleri sütün yağında bulunur. Bu yüzden sütteki yağ miktarı azaldıkça yağda çözünen bu vitaminlerin de miktarı azalır. Zenginleştirilmemiş sütte D vitamini çok düşük düzeydedir.

Süt ve ürünleri kalsiyumdan zengin olmalarından dolayı özellikle çocuklarda ve ergenlerde kemiklerin ve dişlerin sağlıklı gelişmesi, yetişkinlerde ise kalp-damar hastalıkları, inme, yüksek tansiyon, Tip 2 diyabet, osteoporoz, kolon kanserinden korunmada ve vücut ağırlığının yönetiminde önemlidir.  Sütün dışında balık, koyu yeşil yapraklı sebzeler, pekmez, badem gibi besinler de bir miktar kalsiyum içerir.

Etler ve Kuru baklagiller

Et, tavuk ve balık iyi kaliteli protein, demir, çinko, fosfor, magnezyum, B1, B12 ve A vitamini kaynağıdır. Bu besinler hücre yenilenmesi doku onarımı ve görme işlevinde, kan yapımında, sinir sistemi, sindirim sistemi ve deri sağlığında görevi olan besin öğelerini içerir.Etteki protein ve yağ oranı etin yağlı ve yağsız olmasına göre değişir. Yağlı etlerin doymuş yağ asitleri ve kolesterol içeriği daha yüksektir. Ette bulunan demirin vücutta kullanılabilirliği yüksek olduğu için demir eksikliğinde önemli bir rol alır. Koroner arter hastalığı, diyabet, hipertansiyon gibi hastalığı olanlar diyetisyen kontrolünde yağsız kırmızı et, derisiz beyaz et ve balık tüketmeyi tercih etmelidir.

Özellikle yağlı balıklar omega-3 yağ asitleri açısından oldukça zengindir ve sağlıklı beslenme için haftada en az 2 gün balık tüketilmesi önerilmektedir. Diyetle yeterli miktarda omega-3 alımı kalp-damar hastalıklarının önlenmesi ve çocuklarda beyin gelişimi için önemlidir. Kuru baklagillerin protein değeri yüksek, yağ içeriği düşüktür. Çoğunlukla çoklu doymamış yağ asitleri içerirler. Kuru baklagiller belirli oranda tahıllarla karıştırılır ve iyi pişirilirse protein kalitesi yükselir. Islatma ve iyi pişirme ile gaz yapıcı etkileri azaltılır. Kuru baklagiller aynı zamanda iyi bir lif kaynağıdır. Çözünür posası kan kolesterol ve kan şekeri düzeyinin düzenlenmesine yardımcı olurken, çözünmez posası mide ve bağırsak hareketlerini düzenler. Hafta 2-3 kez kuru baklagil tüketimi önerilmektedir.

Yumurta

Yumurta protein kalitesi en yüksek besindir. Yumurta proteinlerinin %100 oranında vücut proteinlerine dönüştüğü bilinmektedir. Yumurta sarısının kolesterol içeriği yüksek olmasına rağmen doymamış yağ asitleri de yüksektir ve lesitin içermesinden dolayı kan kolesterolünü yükseltici etkisi yağlı et ve süt ürünlerine göre daha azdır. Ayrıca sebzelerle ve tahıllarla beraber tüketilmesi kan kolesterolüne olumsuz etkisini daha aza indirir. Buna ek olarak beyin işlevlerinin düzenli olmasında ve karaciğerin korunmasında yardımcıdır. Yumurtanın sarısı demir, A ve B grubu vitaminlerden zengindir.

Sert Kabuklu Yemişler

Fındık, ceviz, badem, susam gibi yiyecekler bu grupta yer almaktadır. Yağ içeriklerinin yüksek olmasına rağmen bitkisel kaynaklı olduklarından kolesterol içermezler. Fındık tekli doymamış yağ asitlerinden zengin olup, ceviz ayrıca omega-3 yağ asitleri açısından da zengindir. Sert kabuklu yemişler kalp-damar hastalığı ve kanser riskini azaltırlar. Diğer besinlere göre fazla yağ içerdiklerinden tüketim miktarına dikkat edilmelidir.

Sebze ve Meyveler

Sebze ve meyvelerin büyük bir kısmı sudur. Ancak vitamin ve mineraller, posa ve antioksidan özellikte olan bileşiklerden de zengindir. İçerdikleri bazı maddeler vücuttan bazı zararlı maddelerin atılmasına yardımcı olur. Büyüme, gelişme, hücre yenilenmesi, doku onarımı, deri ve göz sağlığı, kan yapımı, hastalıklara karşı direncin oluşumu gibi birçok faydaları vardır. Dengesiz beslenmeye bağlı şişmanlık ve kronik hastalıkların riskini azaltırlar. Doygunluk hissi ve düşük enerjili olmalarından dolayı çocuk ve yetişkinlerde sağlıklı ağırlığın korunmasında, sürdürülmesinde etkilidirler. Ayrıca bağırsak çalışmasının düzenlenmesine yardımcı olur.

Farklı sebze ve meyveler farklı besin öğeleri içerdikleri için gün içerisinde tüketilen sebze ve meyvelerin çeşitlendirilmesi önemlidir. Birçok besin öğesi özellikle dış yapraklarda, kabukta veya kabuğun hemen altındaki kısmında daha yoğun bulunur. Bu yüzden kabuklu yenilen meyvelerin iyice yıkandıktan sonra soyulmadan tüketilmesine, soyulması gerekiyorsa da mümkün olduğunca ince soyularak tüketilmesine dikkat edilmelidir. Günde 2-3 porsiyon sebze ve 2-3 porsiyon meyve tüketilmelidir.

Ekmek ve Tahıllar

Ekmek, pirinç, makarna, erişte, kuskus, bulgur, yulaf, arpa gibi besinler bu gruptadır. Bulgur işleme esnasında çok fazla besin değerini kaybetmediği için iyi bir tahıl kaynağıdır. Beyaz undan yapılan makarna, şehriye ve eriştenin vitamin mineral değerleri düşüktür. Bu yüzden bulgur daha çok tercih edilmelidir. Tam tahıllı veya karışık tam tahıllı unlarından mayalandırılarak yapılanlar ekmekler beyaz undan yapılan ekmekler göre daha besleyici ve sağlıklıdır.

Tam tahıllılar demir, magnezyum, selenyum, B vitaminleri ve diyet lifi açısından zengindir. Kalp-damar hastalığı, bazı kanser türleri ve tip 2 diyabet sıklığını azaltabilmekte ve düşük vücut ağırlığı ile ilişkili olduğu bilinmektedir. Bu grup besinlerin karbonhidrat içeriği yüksek olduğu için vücudun temel enerji kaynağıdır.