Gebelikte Beslenme
22
Mar

Hamilelik Beslenmesi için Öneriler

Hamilelik döneminde beslenmenin amacı annenin kendi fizyolojik gereksinimlerini karşılayarak vücudundaki besin öğeleri yedeğini dengede tutmak ve bebeğin normal büyümesi sağlamaktır. Bazı durumlar hamile kadının gereksinimlerini arttırabilir. Örneğin ağır fiziksel çalışma sürdüren kadınların, çok olan enerji harcamalarına bir de hamileliğin yükü geldiği zaman, kadın, kendi dokularını kullanmak zorunda kalır. Bu gibi durumlarda hamile kadının tüm gereksinimleri hesaplanarak sağlıklı, çeşitli ve dengeli beslenme programı oluşturulmalıdır.

Hamilelikte Sağlıklı Beslenmenin Önemi

Hamilelikte sağlıklı beslenme erken doğum veya sınırlanmış rahim içi fetal büyüme, geç doğum, preeklemsi gelişme ve gestesyonel diyabet gibi konularda önemlidir.

Annenin geçirmiş olduğu hastalıklar ve kullandığı ilaçlar, çocuklardaki doğuştan gelen anormalliklere neden olabilir. Birçok ilaç, hücresel çoğalma ve örgütlenmeyi olumsuz yönde etkileyebilir. Ayrıca, tıpkı ilaçlar gibi, alkol, sigara, radyasyon, tarım ilaçları ve diğer kimyasallar da olumsuz etkilere neden olabilir.

Hamilelik süresince yetersiz ve dengesiz beslenme ile be­bekte;

  • Zamanından önce, erken doğum (prematüre)
  • Düşük doğum ağırlığı (doğum ağırlığı 2500g’ın altında olan­lar)
  • Bedensel ve zihinsel gelişim açısından yetersizlik
  • Ölü doğum gibi sorunlar oluşabilir.

Yetersiz ve dengesiz beslenme sonucu oluşabilecek sorunlar 18 yaş altında ve 35 yaş üstündeki kadınlarda, sık aralıklarla (2 yıldan az) hamile kalan ve çoğul hamileliği (ikiz, üçüz) olan kadınlarda daha fazla görülmektedir.

Hamilelik Döneminde Kilo Kazanımı

Hamilelik öncesi kadının çok zayıf ya da şişman olması ve hamilelik sırasında yetersiz ya da aşırı ağılık kazanması hem kadının hem de bebeğin sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu yüzden hamilelik öncesi normal ağırlıkta olunması önemlidir. İdeal ağırlık kazanımı vücut kütle indeksine göre değişmektedir.

Vücut kütle indeksi 18.5’un altında olan kadınlar için ideal ağırlık kazanımı 12.5-18 kg’dır.

Vücut kütle indeksi 18.5-24.9 olan kadınlar için ideal ağırlık kazanımı 11.5-16 kg’dır.

Vücut kütle indeksi 25-29.9 olan kadınlar için ideal ağırlık kazanımı 7-11.5 kg’dır.

Vücut kütle indeksi 30.0 ve üstü olan kadınlar için ideal ağırlık kazanımı 5-9 kg’dır.

İkiz gebelik için 15.9-20.4 kg ideal iken üçüz gebelikler için 22.7 kg ağırlık kazanımı idealdir.

Hamileler için Sağlıklı Beslenme Önerileri

Bebeğe anneden kalsiyum depo edilmesi annenin bu öğelere olan gereksinimini arttırmaktadır. Bu yüzden artmış kalsiyum ihtiyacı süt, peynir ve balıktan karşılanabilir. Bazı kadınlar süt tüketmeyi tercih etmeyebilir. Bu durumda süt yerine yoğurt, kefir veya ayran tüketilebilir.

Artmış demir ihtiyacının beslenme ile desteklenmesine dikkat edilmelidir. Demir kaynağı olarak yumurta, kırmızı et, kümes hayvanları, koyu yeşil yapraklı sebzeler, balık ve kuru baklagiller olarak sıralayabiliriz. Emilimi arttırmak için, kırmızı et, kümes hayvanları, kuru baklagillerin yanına C vitaminden zengin besinler eklenebilir.

Hamilelik sürecinde balık tüketimi çok önemlidir. Balık bebeğin beyin gelişimi için önemli olan omega 3 açısından zengindir. Ancak bazı balıklar aşırı civa içerebilecekleri için tüketimine dikkat edilmelidir.  Haftada 180-360 gram yağlı balık (somon, alabalık, yayın gibi) tüketilmelidir. Eğer konserve balık tüketilecekse miktarının haftalık 180 gramdan az olmalıdır.

Hamilelik sürecinde besin zehirlenmesi riski artmaktadır. Bu yüzden çiğ ya da az pişmiş etler ve çiğ yumurta içeren besinler tüketilmemelidir.

Hamileliğin ilk döneminde öğün sayısı arttırılarak öğündeki yemek miktarı azaltılabilir.  Ara öğünlerde alerji durumu söz konusu değilse ceviz, fındık, badem, süt ve süt ürünleri, meyve, eklenti şeker ve beyaz un içermeyen tatlılar gibi besinler tercih edilebilir.

Mevsimi olan sebze ve meyveleri tüketmeye özen gösterilmelidir.

Beyaz ekmek yerine kepekli, tam buğday veya çavdar ekmeği, pirinç pilavı yerine bulgur pilavı tüketilmelidir.

Vücudun su ihtiyacı bu süreçte artmaktadır. Bu yüzden hamile kadınların günlük su tüketimine ek 3-4 bardak su içmesi önemlidir.

Çay ve kahve tüketimi sınırlandırılmalıdır. Gün içerisinde en fazla 2 fincan kahve veya 4 bardak çay tüketilmelidir. Ayrıca demir emilimini engelleyebildiği için yemek sırasında ve yemekten hemen sonra kahve ve çay tüketilmemelidir.

Kahve, koyu çay, baharatlı yiyecekler, kızartmalar, ketçap, hardal gibi besinler mide yanmasına neden olabilir. Bu durumda bu besinlerden uzak durulmalıdır. Buna ek olarak ara öğünlerde süt ve yoğurt tercih edilebilir. Ayrıca yemek sonrası hemen yatılmamalıdır.

Hamileliğin ilk üç ayında kusma, öğürme gibi sindirim sistemi bozuklukları görülebilir. Bu gibi durumlarda, azar azar sık sık ve kuru besinler tüketilmelidir. Yemeklerin görünüş yönünden iştah açıcı olması faydalı olabilir. Şiddetli ve sürekli kusmalar hamile kadının sağlığını bozabilir. Bu gibi durumda tıbbi tedavi gerekli olabilir. Bu şikâyetler üçüncü ayın sonuna doğru genellikle azalır.

Kabızlık hamilelikte sık rastlanan sağlık problemidir. Bu durum yüksek posa ve yeterli sıvı alımı ile önlenebilir.