Besin İntoleransı
05
Nis

Gıda İntoleransı

Gıda intoleransı, bir alerjenin ve savunma sisteminin aşırı reaksiyonunun söz konusu olmadığı, diğer mekanizmalarla oluşan, anormal yanıtların bulunmasıdır. Gıda alerjisi ise savunma sistemi aracılığıyla besinlere gösterilen aşırı duyarlılık reaksiyonlarıdır. Gerçek gıda alerjilerinde besinlere karşı IgE antikorları oluşabilir ancak gıda intoleransında bu antikor oluşumu yoktur.

Herhangi bir besin intolerans oluşturabilir, fakat bazı besinler diğerlerinden daha fazla problem yaratabilir. Çoğunlukla intolerans yaygın tüketilen besinlere karşı oluşur. Bu besinler günlük beslenmeden çıkarıldıklarında, bireyler normal hayatlarına devam edebilirler. Gıda alerjilerinde besine karşı reaksiyon besinin alınmasından hemen sonra oluşurken, gıda intoleransında genellikle besine olan reaksiyon besin tüketildikten birkaç saat sonra yavaş yavaş ortaya çıkabilir.

Gıda intoleranslarında genelde iki-üç şikâyet aynı anda ortaya çıkabilir. Ama bazen bireylerin sadece bir şikâyeti olabilir. Aynı besine intoleransı olan iki hastanın yaşadığı sıkıntılar farklı olabilir ya da yaşamlarının değişik zamanlarında intolerans ortaya çıkabilir. Gıda intoleransı, kronik baş ağrısı, cilt sorunları, migren, mide ve İrritable Bağırsak Sendromu gibi bağırsak hastalıkları, emilim bozuklukları, romatizmal hastalıklar, nefes darlığı, astım, depresyon, sinirlilik, Tip 2 diyabet, hipertansiyon, metabolik sendrom, hipotroidizm, egzama, akne, idrar bozuklukları, Crohn’s hastalığı, kalp ve dolaşım bozukları gibi birçok hastalığına neden olabilir.

İntolerans oluşturan besin, belirli bir süre elimine edildikten sonra şikayetlerde azalma olabilir. Aylar sonra veya bir yıl sonra bile, intolerans oluşturan besine karşı reaksiyon oluşmaz.

Laktoz İntoleransı

Süt iyi bir protein kaynağı olmasına ek olarak B2, B6, B12 vitaminlerin, folik asit, linoleik asit, araşidonik asit, iyot ve çinko sayesinde mental gelişimi de destekler. Ayrıca içerisinde C vitamini ve demir dışında, kalsiyum, fosfor, A vitamini olmak üzere makro ve mikro besinler için iyi bir kaynaktır.

Laktoz intoleransı, süt ve süt ürünlerinde yoğun olarak bulunan ve süt şekeri olarak biline laktozun sindiriminde ve metabolize edilmesinde yetersizlik olmasıdır. Bu yetersizlik nedeni ince bağırsaklarda laktaz enziminin eksik olmasıdır. Ayrıca akut gastroenterit, Crohn’s hastalığı, çölyak, kemoterapi ve bazı kanser türleri de laktoz intoleransına neden olabilir. İnce bağırsakta laktoz birikmesinde dolayı şişkinlik, ishal, kramp, karın ağrısı, kramp gibi belirtiler ortaya çıkar. Bu belirtiler laktoz alındıktan sonra yarım ile iki saat sonra başlar.

İntoleransı belirlemek için çeşitli testler uygulanmaktadır. Bu testler;

  • Laktoz İntolerans/ Emilim Testi
  • Hidrojen Nefes Testi
  • Biyopsi
  • Gaita pH Araştırmasıdır

Konjenital Laktoz Eksikliği: Genellikle süt alımından kısa bir süre sonra şikâyetler ortaya çıkar. İntestinal laktaz aktivitesi ya hiç yoktur ya da erişkin tip hipolaktazide görülenden belirgin olarak daha düşük düzeydedir. Dışkıda laktoz saptanır. Bu tip laktoz eksikliğinde anne sütü veya laktoz içeren mamalar kesildiğinde ishal geriler. Laktozsuz beslenme ile yenidoğan kilo almaya başlar. Doğuştan gelen laktaz eksikliği, vücuda laktoz alındığında ciddi dehidrasyon ve diyareye neden olarak yaşamı tehdit edebilir. Konjenital laktaz eksikliği neonatal laktaz eksikliğiyle karıştırılabilir. Prematüre bebeklerde geçici olarak  ikinci veya üçüncü haftaya kadar laktaz eksikliği olabilir.

Erişkin Tip Hipolaktazi: İnce barsak mukozası zarar görmesi nedeniyle, ince bağırsaktaki bir çok fonksiyon bozukluğuyla ilişkilidir. Buna ek olarak uzun süre süt ve süt içeren besinlerin tüketilmemesi de bu tip eksikliğe neden olabilir. Bu tip eksiklikte azalmış laktaz enzim aktivitesiyle birlikte bu bireylerin çoğunda laktoz sindirimi kısmen de olsa gerçekleşmektedir.

Laktozun en temel kaynağı süttür ve sadece soya sütünde laktoz bulunmamaktadır. Piyasada laktozsuz süt bulunması laktoz intoleransı olan bireyler için rahatlıkla süt tüketmesine yardımcı olmaktadır. Ayrıca birçok doğum kontrol hapı ve mide asit için üretilen haplarda da laktoz bulunmaktadır. Yoğurtun içindeki bakteriler laktozu parçalar bu yüzden laktoz intoleransı olan bireyler yoğurt tüketince sıkıntı yaşamazlar. Laktoz intoleransı olan kişiler kalsiyum ihtiyacını yeşil sebzeler ve balıktan karşılayabilirler.