Anne Sütü
11
Mar

Anne Sütünün Bebek Beslenmesindeki Önemi

Anne sütü bebek beslenmesinde ilk 6 aylık süreçte tüm gereksinimi ve normal büyümeyi sağlar. Dünya Sağlık Örgütü ve UNICEF tüm bebeklerin ilk 6 ay sadece anne sütü ile beslenmesini ve bundan sonraki dönemde tamamlayıcı besinlerle birlikte 2 yaşına kadar anne sütüne devam edilmesini önermektedir. Anne sütü, bebeğe gerekli suyu sağlamakla birlikte gastrointestinal ve solunum yolu enfeksiyonlarına, alerjiye, menenjit ve ishale karşı koruyucu etmenleri içermektedir.

Yalnız anne sütü ile beslenme, anne sütü dışında su ve diğer sıvı yiyeceklerin verilmediği anlamına gelir. Ayrıca bazı kaynaklar yalnız anne sütü ile beslenme, bebeğin vitamin, ilaç tedavisi gibi ürünlerin dışında herhangi ek bir ürün (meyve suyu, anne sütü dışındaki sütler, mama vb.) almama durumu olarak tanımlanmıştır

Anne Sütünün Dönemleri

Anne sütü salgılandığı döneme ve bilişimine göre kolostrum, geçiş sütü ve olgun süt olarak adlandırılır.

Kolostrum; Lohusalık döneminin ilk 5 günü salgılanan yüksek yoğunluklu, sarımtırak renge sahip karatenoid içeriği yoğun süttür. Özellikle antienfektif özelliğine sahip proteinler içeriğinden zengindir. Bebeğin ilk aşısı olarak kabul edilmektedir.

Geçiş sütü;  7-14 günde salgılanan süttür.

Olgun süt; Lohusalık döneminin 2. haftasından sonra daha dengeli bir halde salgılanan süt olgun süt olarak adlandırılmıştır.

Anne Sütü İçeriği

Anne sütü, gün içerisinde ve laktasyon sürecine göre değişiklik göstermekle beraber bebeğin protein ve su ihtiyacını tek başına karşılayabilmektedir.

Protein: Anne sütünde kazein ve whey olmak üzere iki çeşit protein bulunmaktadır. Whey proteinleri bebeği enfeksiyonlara karşı korumada rol oynar. Ayrıca laktoferrin, lizozim, salgısal immunoglobulin A ve diğer immünoglobülinler, nükleotitler ve büyüme etkenleri bağışıklıkta önemli rol oynamaktadır.

Yağ: Anne sütü enerjisinin yarısı yağlardan sağlanmaktadır. Yağ miktarı anne sütünde inek sütüne oranla daha yüksektir. Beyin ve sinir dokusu gelişimi, retinal fonksiyonlar ve hücre proliferasyonu için gerekli olan esansiyel yağ asitleri anne sütünde, inek sütüne göre 8 kat daha fazla bulunmaktadır.

Karbonhidrat: Anne sütünde bulunan en önemli karbonhidrat laktozdur. Laktoz, kalsiyum ve magnezyum gibi minerallerin emilimini arttırmakta ve beyin gelişiminde önemli rol oynamaktadır.

Vitamin ve Mineraller: Anne sütünde D vitamini ve K vitamini dışında yağda ve suda eriyen vitaminlerin çoğu istenilen düzeyde bulunmaktadır. Anne sütünde kalsiyum inek sütüne oranla daha az bulunmasına rağmen, emilimi daha yüksektir. Ayrıca anne sütündeki demir miktarı düşük olmasına rağmen, içerisindeki demirin %50 ‘si emilebildiği için yararı çok fazladır.

Anne Sütünü Arttıran Besinler

Anne sütünün oluşmasında prolaktin, insülin, tiroit hormonu gibi çeşitli birçok hormon görev almaktadır. Sütü arttırmanın en etkili yolu emzirmektir. Emzirme yapıldıkça annenin vücudu daha fazla süt salgılayacaktır. Ancak emzirme dönemini bazı besinler destekleyici olabilir. Anne sütünü arttırmaya destekleyici bu besinler ‘Galaktagog’ olarak adlandırılır. Bazı kimyasal ilaçların kan-beyin engelini geçerek santral sinir sisteminde hasara neden olduğu belirtilmektedir. Bu yüzden genelde bitkisel kaynaklı galaktagoglar tercih edilmektedir. Bitkisel galaktagoglar anne sütü miktarı arttırıcı özelliğinin yanı sıra anne ve bebekte sinir sistemini rahatlatıcı, anne ve bebekte gaz sorununu giderici olarak da yararlanılmaktadır.

Anne sütünü arttırmak için en etkili besin sudur. Bu dönemde annenin yeterli suyu tüketmesi çok önemlidir. Buna ek olarak rezene ve anasonun içerisindeki uçucu bileşenlerin östrojenik etkisine bağlı olarak süt salgısını artırdığı bildirilmektedir. Anne sütünün gaz yapma etkisini azalttığı için bebekteki gaz problemine dolaylı olarak çözüm olabilir. Ayrıca anne ve bebeği soğuk algınlığı enfeksiyonları, öksürük, bronşit gibi hastalıklardan korumaktadır. Hamileliğin son dönemlerinde kullanılması durumunda doğumu kolaylaştırdığı bildirilmektedir. Ancak hamileliğin son haftasından önce kullanılması, düşüklere yol açabileceği için kullanılmamalıdır.

Uzun yıllardır anne sütü arttırıcı olarak kullanılan diğer bir besin de sarımsaktır. Annenin alerjisi olmadığı ve tolere edebildiği sürece emziren annelerde sarımsak tüketimi güvenlidir. Ancak sarımsak anne sütüne geçtiğinde anne sütünün hem tadını hem de kokusunu değiştirmektedir. Bu değişim bebeği olumlu veya olumsuz etkileyebilir. Bebeğin bu tat değişiminden hoşlanıp hoşlanmadığı ancak deneme yanılma yöntemiyle anlaşılabilir. Sarımsağı bütün yerine parçalanmış halde tüketmek hem annenin sağlığına hem de süt üretimine etkisini arttırabilir.

Anne sütünü arttırmak için kullanılacak bitkisel ürünlerin kalitesine her zamankinden daha fazla dikkat edilmelidir. Çünkü bu ürünler sadece annenin değil bebeğin de sağlığını etkilemektedir. Bu yüzden bitkilerin kalitesine dikkat edilmesi, güvenilir kaynaklardan sağlanması, tarım ilaç kalıntıları, ağır metaller, radyoaktivite, çevresel atıklar ve mikrobiyolojik riskler taşımadığından emin olunmalıdır.

Başta da belirttiğim gibi anne sütünü arttırmanın en etkili iki yolu emzirmek ve bol su tüketmektir. Yazımda paylaştığım diğer bitkiler ise anne sütünü arttırmada yardımcı diğer önerilerdir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, bu bitkiler her annede aynı etkiyi yaratmayabilirler. Bu yüzden lütfen annedeki ve bebekteki değişimleri gözlemleyerek tüketmeye özen gösteriniz.